ताई-दादांना पाखरांची विनंती

इवलासा जीव आमचा

नका रे फटाके फोडू

दादा-ताई विनंती 

शपथ नका मोडू

    घरट्यात येतो फटाका   

    हिरव्या हिरव्या पानात

    इजाबिजा झाली तर

    नाही डॉक्टर रानात

जंगलास लागतो वणवा

चुकीमुळे तुमच्या छोट्या

अंडीही जातात जळून 

खाक होतील कोठ्या

    चिऊ-काऊ, खारोटी

    मुंग्या, बेडूक, ससे

    सरपटणारे जीवतरी

    सांगा वाचतील कसे?

धुरामुळे कासावीस

आमची पिलं होतात

आवाजाची वाटते भीती

सगळे गांगरून जातात

   कागदांचा कचरा होतो

   तुमच्याच की रे दारात

   सफाईचं जादा काम

   आपल्याच आईला घरात

 थांबेल ना रे झाडांची 

 बागेमधली सळसळ

 पटलं तर बघा बाबा

 येऊन आमची कळकळ

                

फराळाचं झाड

.    *खरं सुख*

बाबा यंदा दिवाळीत

फराळाचं आणा झाड

नको खेळणी, नको कपडे

नको फटाके फाऽड फाऽड

ज्यांच्या घरी नसेल होत

दिवाळीचा सण

थोडा थोडा राखून ठेवीन 

त्यांच्यासाठीपण

मी खाईन, त्यातलं थोडं

त्यांना देईन नक्की

तुम्हास आपल्या लेकीची

खातरी आहे ना पक्की

वंचितांना द्यावं थोडं

राखून आपली भूक

वाटून खाणं कपडे लेणं

यात खरंय सुख

      

             *अनुतनय*

ही आठवण माझ्यासह काही जणांची

शिक्षेच्या भीतीपेक्षा 

लाजेचं भय जास्त होतं

प्रार्थना चुकल्यावर

शिक्षा होते हे माहीत असूनही

मुद्दामच रोज उशिरा जायचो

'लेट कमर्स' ओळीत

सर्वांत शेवटी उभा राहायचो

त्यामुळं

चड्डीच्या ठिगळाला 

पडलेल्या भोकातून

कुणालाच 

चिमटा घेता येत नव्हता

           

अंडरपँट म्हणजे काय?

सतराव्या वर्षी कळालं

सातवीपर्यंत गादीपाटाच्या 

पट्ट्यापट्ट्याच्या कापडाचीच

नाडीची चड्डी वापरली

हायस्कूल गेल्यावर

युनिफॉर्म कंपल्सरी

पांढरा सदरा दाजीकडून

तो थोडा ढगळ होता

हातोपे कापून

घड्याळ घालायचो

शिवाची जुनी खाकी पँट

महिन्याभरात बोच्यावर विरघळत गेली

आईनं दुसर्‍या एका पँटच्या

पुढच्या बाजूचे तुकडे जोडून

डागडुजी केली 

हायस्कूलात जाऊ लागलो

प्रार्थना चुकल्यावर

शिक्षा होते हे माहीत असूनही

मुद्दामच रोज उशिरा जायचो

शिक्षेच्या भीतीपेक्षा 

लाजेचं भय जास्त होतं

'लेट कमर्स' ओळीत

सर्वांत शेवटी उभा राहायचो

त्यामुळं

चड्डीच्या ठिगळाला 

पडलेल्या भोकातून

कुणालाच 

चिमटा घेता येत नव्हता

           . *लेट कमर्स*

अंडरपँट म्हणजे काय?

सतराव्या वर्षी कळालं

सातवीपर्यंत गादीपाटाच्या 

पट्ट्यापट्ट्याच्या कापडाचीच

नाडीची चड्डी वापरली

हायस्कूलमध्ये गेल्यावर

युनिफॉर्म कंपल्सरी

पांढरा सदरा मिळवला दाजीकडून 

तो थोडा ढगळ होता

हातोपे कापून

घड्याळ घालायचो

शिवाकडून घेतलेली 

जुनी खाकी पँट

महिन्याभरात बोच्यावर विरघळत गेली

आईनं दुसर्‍या एका पँटच्या

पुढच्या बाजूचे तुकडे जोडून

डागडुजी केली 

हायस्कुलात जाऊ लागलो

प्रार्थना चुकल्यावर

शिक्षा होते हे माहीत असूनही

मुद्दामच रोज उशिरा जायचो

शिक्षेच्या भीतीपेक्षा 

लाजेचं भय जास्त होतं

'लेट कमर्स' ओळीत

सर्वांत शेवटी उभा राहायचो

त्यामुळं

चड्डीच्या ठिगळाला 

पडलेल्या भोकातून

कुणालाच 

चिमटा घेता येत नव्हता

. *लेट कमर्स*

ही आठवण माझ्यासह काहीजणांची... 

अंडरपँट म्हणजे काय?

सतराव्या वर्षी कळालं

सातवीपर्यंत गादीपाटाच्या 

पट्ट्यापट्ट्याच्या कापडाचीच

नाडीची चड्डी वापरली

हायस्कूलमध्ये गेल्यावर

युनिफॉर्म कंपल्सरी

पांढरा सदरा मिळवला दाजीकडून 

तो थोडा ढगळ होता

हातोपे कापून

घड्या घालायचो

शिवाकडून घेतलेली 

जुनी खाकी पँट

महिन्याभरात ढुंगणावर विरघळत गेली

आईनं दुसर्‍या एका पँटच्या

पुढच्या बाजूचे तुकडे जोडून

डागडुजी केली 

हायस्कुलात जाऊ लागलो

प्रार्थना चुकल्यावर

शिक्षा होते हे माहीत असूनही

मुद्दामच रोज उशिरा जायचो

शिक्षेच्या भीतीपेक्षा 

लाजेचं भय जास्त होतं

'लेट कमर्स' ओळीत

सर्वांत शेवटी उभा राहायचो

त्यामुळं

चड्डीच्या ठिगळाला 

पडलेल्या खिडकीतून

कुणालाच 

चिमटा घेता येत नव्हता

           *रमेश कुरलीकर*

चुकतो तो... ... ... (कविता)

    चुकतो तो... ... ...

चुकतो त्याचे माणूस नाव

हृदय मसलतो चुकरा घाव

आपले आपेश, आपल्या चुका

पुन्हा वाटाडे होतात राव

    शिक्षा आणि चूक यांचा

    संबंध किती योग्य असतो 

    व्यस्त की अव्यस्त असेल

    याचा थांगपत्ता नसतो

चुकतात जे ते कधीकधी

आपल्या वाटा हरवून बसतात

आता मुळीच माघार नाही

असंही कुणी ठरवून असतात

    चुकल्याशिवाय शिकण्याची

    संधी पुन्हा मिळत नाही

    असंही कुणी म्हटलं तरी

    चुकारास तेही कळत नाही

चुकायलाही मज्जाव नाही

पण एक लक्षात ठेवा 

अचूक जर भेटले तर

करू नका त्याचा हेवा 

                   रमेश कुरलीकर